Din / Klasik Metinler / Niyazî-i Mısrî

Te’dib ve Teeddüb

tedib-ve-teeddübHerkesten hakkı kabul etmelisin. Çocuk da olsa her mahlûktan hakkı kabul etmen gerekir. Belkıs’ın kemâline, insafına ve ilmine bak ki, kuşların en zayıfı olan Hüdhüd’den hakkı kabul etti. Vücudunun küçüklüğüne, zayıflığına bakmadı.

Te’dib ve teeddüb hakkındadır: Allah Teâlâ buyurmuştur: “Ey iman edenler, nefislerinizi ve çoluk çocuğunuzu ateşten koruyunuz.”(1) ve Peygamberimiz Aleyhisselam da şöyle buyurmuştur: “Her çocuk İslam fıtratı (yaratılışı) üzerine doğar. Sonra anası babası onu Yahudi, Hıristiyan veya Mecusi yaparlar.”

Bil ki, çocuk kendi başına bırakılırsa yemeğe, içmeğe, oyuna ve nefsinin istediği elbise ve diğer şeylere koşar. Dünyayı, ahireti, dostu, düşmanı, küfrü, imanı, ibadeti, masiyeti, zikir ve fikri, şükür ve sabrı bilmez. Bu tabiatta olan büyükler de çocuk sayılırlar ama Allah indinde onlar, çocuk gibi özürlü sayılmazlar.

Anasının, babasının ya da üstadının terbiye ettiği çocuk, hayırlı şeylere koşar, şerlerden kaçar. Böyle çocuk, yetişkin insanlardan sayılır. Binaenaleyh herkesten hakkı kabul etmelisin. Çocuk da olsa her mahlûktan hakkı kabul etmen gerekir. Belkıs’ın kemâline, insafına ve ilmine bak ki, kuşların en zayıfı olan Hüdhüd’den hakkı kabul etti. Vücudunun küçüklüğüne, zayıflığına bakmadı. Allah’ın ifade ettiği üzere Süleyman’dan getirdiği: “Bismillahi’r-rahmani’r-rahim, bu (mektup) Süleyman’dandır ve Rahman ve Rahim olan Allah’ın adı iledir. Bana böbürlenme ve bana Müslüman olarak gel”(2) sözünün manasını anladıktan sonra Hüdhüd’ü tahkir etmedi. Çünkü o, her biri makabline (öncesine) nisbetle cami’ü’l-kelâm (veciz) olan bu üç kelimenin manasını anlamıştı. Zira birinci olan Bilmillahi’r-rahmani’r-rahim, öncesine nisbetle zata ve güzel sıfatlara delalet eder. İkincisi, bütün kötü sıfatların kökü olan böbürlenmeyi terk etmeyi emretmektedir. Üçüncüsü bütün iyi sıfatların kökü olan teslim ve itaattir. “Bana böbürlenme” sözü şuna işarettir: “Benim Hüdhüd’ümü küçük görerek bana böbürlenmeğe kalkma. Onun cisminin küçüklüğüne bakma, fakat ağzındaki mektubun manasının büyüklüğüne bak.”

Bil ki: Mü’mindeki saadet alameti, çocuktan da, ondan daha küçüğünden de çıksa hakkı kabul etmektir. Nasıl ki Belkıs, Hüdhüd’ün Süleyman’dan getirdiği haberi kabul etti de bu yüzden selametle eriştiği şerefe erişti. Süleyman’ın zevcesi oldu. Ahirette erişeceği nimetlerden ayrı olarak dünyadaki saltanatı da elinde kaldı. Resulullah (s.a.v.)’e gelince onun: “Gözü kaymadı ve azmadı”, eşyayı olduğu gibi gördü. Hatta evlerin en ehveninde bile Kadir’in kudretini gördü. Bunun içindir ki: Allah Teâlâ, onu küffarın gözlerinden sakladı.(3)

Şakâ alameti de, şerefli bir kimseden dahi çıksa hakkı kabul etmemektir. Nasıl ki Nemrud, Halil’i kendi gözünde küçük gördü de hakkı kabul etmedi. Allah Teâlâ da onu mahlûkatın en küçüğü olan sinekle helak etti. Sinek dimağına girdi, onu öldürdü. İşte her iki tarafın da cezası, hareketine böylece uygun düşmüş oldu. O halde Nemrud gibi kibirli olmaktan kaçın, kemâl sıfatlariyle vasıflan. Her ne kadar Allah’ın Resulü (s.a.v.)’in, kemâlin zirvesine ulaşan evsafiyle vasıflanamazsan da, bari Belkıs’ın sıfatlariyle vasıflan ki erkek olduğun halde kadınlardan da geri kalmayasın. Kemâlsiz ve edepsiz kalıp çocuklardan sayılmaktan sakın, çünkü onlar mazurdur, sen mazur değilsin.

Niyâzî-i Mısrîİrfan Sofraları, Çev: Süleyman Ateş, Emel Matbaası, 1971 Ankara, Otuz Beşinci Sofra: Te’dib ve Teeddüb, s. 83-85

(1) Tahrim Suresi: 6

(2) Neml Suresi: 30-31

(3) Hz. Peygamber, mağarada iken örümcek mağaranın ağzına yuva yapmış ve o Hazret’i kendini takibe gelen düşmanlarının gözlerinden gizlemişti.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s