Felsefe-Düşünce / Taner Algan / Yazarlar

Zamanın Ruhu

zamanin-ruhuHer zamanın kendine göre bir nimet-külfet dengesi vardır…

taner-alganDüşünceler algıları, algılar kimlikleri, kimlikler hayatları belirler dersek yanlış bir tespit yapmış olmayız. Bunun tersi de doğru olabilir. Aslında bir başka ifadeyle düşünce, algı, kimlik ve hayat tarzı birbirleriyle iç içe geçmiş grift kavramlardır. Yani biri diğerini karşılıklı olarak tetikleyen, etkileyen ve hatta dönüştüren kavramlar deryası…

Hepimiz toplumsal bir yapının içine doğar, büyür, gelişir ve nihayetinde dünyevi hayatı ölüm ile noktalarız. İçine doğduğumuz toplumsal yapılar düşüncelerimizi, kimliklerimizi ve algılarımızı şekillendirir; fakat bununla birlikte bir kimlik sahibi haline gelen bireylerin de kendi düşünce tarzlarının şekillendirdiği bir hayat tarzı mevcuttur. Yani bir taraftan toplumsal yapı öte yandan ise bireysel hissiyatlar ve bakış açıları düşüncelerimizi ve algılarımızı belirlemektedir.

Tam da burada –yukarıda anlattığımız kavramların yanında– “zaman” mefhumu da devreye girer. Düşüncelerimizi, algılarımızı ve hayat tarzlarımızı içinde bulunduğumuz toplumsal düzen ve bireysel bakış açıları ile birlikte zamanın ruhu da (Zeitgeist)[1] belirlemektedir. Bu makalenin esas içeriğini de bu kavram oluşturmaktadır: “Zamanın Ruhu.”

Tarihsel süreç içinde hayat tarzları ve toplumsal normlar değişime ve dönüşüme uğramıştır. Bu değişim ve dönüşümler olumlu olduğu gibi olumsuz yönde de olabilmektedir. Ancak unutulmaması gereken nokta şudur ki; her dönemin, her tarihsel sürecin kendine ait bir zeitgeisti bulunmaktadır ve bu zeitgeist, o dönemin ruhunu iyisiyle kötüsüyle temsil etmektedir.

Her dönemin kendi içinde barındırdığı güzellikler olduğu kadar yine kendi şartlarına göre dezavantajlı yönleri de vardır. Örneğin 1950’lerde şartlar görece günümüze göre nâ-müsaitti ve teknoloji yoktu, ancak o dönemde insanlar arası değer ve güven üst düzeydeydi. Bu insani değerler günümüz teknolojisinden kat be kat daha ağır basmaktaydı… Nitekim insan toplumsal bir varlık olduğu için, toplumsal olanla sürekli bir ilişki içinde olmayı istemektedir. Bu, o dönenim bir avantajı idi. Dezavantajı ise göreceli olarak günümüzdeki kolaylıkların olmamasıydı.

Günümüze gelelim. Günümüzde teknoloji üst düzeyde kabul görüyor. Ulaşımdan sağlığa, bilgiye erişimden alışveriş sistemine kadar aklımıza gelebilen her konuda bir rahatlık hâkim; fakat bu dönemde de bilgi kirliliği, hastalıklar, insani değerlerin giderek değerini kaybetmesi, çevresel ve toplumsal erozyon ön planda. Nitekim her zamanın kendine göre bir nimet-külfet dengesi vardır.

Özetle diyeceğimiz şudur ki, gerek bireysel sohbetlerde gerek toplumsal analizlerde -sanki geçmişte sorunlar yokmuş gibi- sürekli bugünün sorunlarından veya tersine geçmişe göre görece kolaylıklarından bahseder dururuz. Ancak her dönemin kendi içinde avantajları ve dezavantajları birlikte değerlendirilmelidir. Tıpkı geçmiş dönemlerdeki gibi bu dönemin kolaylıkları kadar zorlukları da mevcuttur. Bu durum tarih içinde hep böyle olmuştur ve bundan sonra da böyle olacaktır. Kolay kime göre kolay ve zor neye göre zor? Aslolan sürekli bir geçmiş-bugün kıyaslaması çerçevesinde serzenişte bulunmak değil, aksine yaşadığımız çağdan (emek verilmiş, derinlikli çalışmalar ve analizlerle) en verimli ve hayırlı şekilde nasıl istifade edilmesi gerektiğini ortaya koymaktır. Zira insan nasıl bakarsa öyle görür. Neye niyet ederse hayatında o murad olunur ve tüm bunlar bir sorumluluk çerçevesi içinde gerçekleşir. Tekrarlayalım: “Her zamanın kendine göre bir nimet-külfet dengesi vardır.”

Taner Algan – akilvefikir.org

[1] Zeitgeist, bir çağın düşünce ve duygu biçimidir. Bu kavram belirli bir dönemin özelliğini göstermekte, daha doğrusu bu özelliği gözümüzde canlandırmayı denemektedir. Almanca bir kelime olan ‘Zeitgeist’ birçok dilde de aynen kullanılmaktadır.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s