Din / Klasik Metinler / Seyyid Burhâneddin Tirmizî

Suret ve Mânâ

suret-ve-mana

Birazcık nefsin de hakkını ver, fakat fazlasına gelince ne işin var onunla? Ama ruh olmasaydı ne değerin olurdu. Nefsin görevi ancak kulluk yapmaktır, bunun dışında bütün işler, gönül sırrı olan ruha aittir.

Kitaplarda yazılı olan fıkıh, vaaz, tefsir ve daha başka ilimler yok mu? “İşte biz sana da (ey habîbim) böylece tarafımızdan bir ruh (Kur’ân) vahyettik. Hâlbuki (vahiyden önce) kitap nedir iman nedir bilmezdin…” (Şûra 52) âyetinde olduğu gibi, hepsi de suretten başka bir şey değildir. Mesela duvara on tane at resmi yaparsın, fakat hiç bir şeye yaramaz, çünkü canı yoktur. Sen canlı olursan, sözün de canlı olur. Şu halde bunun çâresi herkeste mevcut olan ruhtan başka ebedi ruhu elde etmek için, içini temiz tutman gerekir, çünkü o ruh, sende olgunlaşmamıştır, olgunlaştı mı sende bir şeyler belirmeye başlar. O ruh aslında olgundur ama sende olgunlaşmamıştır. Nitekim güneş ışınları, pencere ne kadar ise, o kadar içeri vurur, testi ne kadar ise, denizden ancak o kadar su alabilir ama sen olgunlaştın mı, görürsün ki içine bir şeyler düşmeye başlar, fakat bu pisliklerden hiçbirisi sana zarar veremez ve sen de eğleşemez.

Gözlerinin iyi görmesi, kulaklarının iyi duyması için kendini Tabib olan İsa’ya(1) teslim etmiyorsun da, anadan doğma kör olan (Tabib olmayan) kimseye nasıl teslim ediyorsun, bundan ne fayda elde edebilirsin? Dünya ehlinin lâyık olduğu da ancak böylesine adamların yaptığı işlerdir, bunlar âlemde olmayacak, yapılmayacak işler yapar dururlar, etrafındakilere de: “Bana bütün gücünüzle yardım ediniz!” (Kehf 95) diyerek yardım isterler.

Bir kimse büyük bir kötülükte bulunmaz, derdine de derman arayıp bulursa, iyi bir iş yapmış olur. Fakat büyük kötülüklerde bulunur, dermanını da arayıp bulmazsa, bu davranış düşmanlığın en büyüğüdür. Mesela satranç oyunu çocuklar tarafından oynanırsa; atı şah yerine koyarlar, şahı da vezirin yerine dikerler. Nitekim bir şâir:

“Âşıklardan hiçbir kimse aşk yolunda; nâmını, sânını ve suret mülkünü yok etmedikçe mânâ mülküne (maşukuna) kavuşamaz” demiştir.(2)

Nefsin devleti bir başka şeydir. Eğer istersen onun devleti ne şeydedir ve nerededir, sana söyleyeyim. Peygamber Aleyhis-Selam, bütün günlerini ibâdetle geçirmek isteyen Osman İbn-i Maz’un’a hitaben:

“Ey Osman! Allah’tan kork, hanımının sende hakkı vardır. Kendi nefsinin sende hakkı vardır…” buyurmuştur.(3)

Birazcık nefsin de hakkını ver, fakat fazlasına gelince ne işin var onunla? Ama ruh olmasaydı ne değerin olurdu. Nefsin görevi ancak kulluk yapmaktır, bunun dışında bütün işler, gönül sırrı olan ruha aittir. Kendi kendinle şöyle bir karara varman gerek:

“Bütün bu organlar, el-kol, parmaklar, eklemler, duyular, mide, ciğer vesaire gibi büyük küçük bütün parçalar, bana emanet olarak verilmiştir. Şüphesiz ki bunları bir gün benden geri alacaklar, geçici hayatla ilgili bütün şeyler, iç ve dış bütün duyular, bana iki günlüğüne verilmiş emanet şeylerdir” demelisin, senin neyin varsa, manevî âlemle, iç âlemle ilgilidir.

Seyyid Burhâneddin Tirmizî (Mevlâna’nın Hocası) – Maârif, Tercüme: Ali Rıza Karabulut, 1995, (PDF- Yayınevi tespit edilemedi)

1– Kur’an-ı Kerim’de Hz. İsa’nın Tıbbî Mucizelerinden bahsedilirken Hz. İsa’nın kendi ifadesiyle: “Size Rabbiniz tarafından bir elçi olarak gönderildim. Size çamurdan bir kuş sureti yapar ona üflerim, Allah’ın izni ile o, hemen kuş oluverir. Yine Allah’ın izni ile anadan doğma gözü kör olan kimseyi ve alaca tenli hastayı tedavi edip iyileştirir, ölüleri de diriltirim. Ayrıca evlerinizde ne yeyip ne biriktirdiğinizi de size haber veririm. Eğer iman ederseniz sizin için bunda bir ibret vardır” buyurmaktadır. (Âl-i İmran 49) İşte Seyyid Burhaneddin Hz.leri, bu âyet-i Kerime’ye işaretle Hz. İsa’yı gerçek bir hekim ve manevî bir tabip olarak göstermektedir.

2– Bu şiir, Hakîm Senâî’nin Kasîdelerindendir. Bak. Dîvan-ı Hakîm Senâî, Tahran 1320, sayfa 192.

3– Bu hadis-i şerif, Buhârî Savm 2/245, Nikâh 6/152; Müsned 6/268’de rivayet edilmiştir.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s