Yorum-Analiz / İktibaslar / İsmet Özel

Neyin Neresindeyiz?

ismet-özel-neyin-neresindeyizNeyin neresinde olduğumuz öylesine karmaşık ki…

Başlıktaki soru Türkiye Cumhuriyeti’nin Dünya Sistemi içinde tuttuğu yer hakkındaki merakımızı gidermek üzere ortaya atılmalıydı. Fakat hayır, bu girişimde bulunmaktan kendimi berî tutacağım. Aslına bakacak olursak, böyle bir soru da, böyle bir sorunun muhtemel bütün cevapları da bana korku veriyor. Korksam bile, paniklemeye hiç niyetim yok. Tek başına paniklemenin ne gülünç bir manzara doğuracağını tahayyül edebiliyorum. Bunun yanı sıra Kassandra rolü oynamak ise bana uyacak gibi değil. Yine de sorumdan vazgeçmeyeceğim. Neyin neresindeyiz sorusunu millet olarak akıbetimizi ilgilendiren alandan millet olarak mahiyetimizi ilgilendiren bir alana kaydıracağım. O zaman sorunun cevabı bir telâşı, endişeyi, korkuyu davet edecek yerde bir tertibin, bir değerlendirmenin gereğini hissettirebilir.

Yaklaşmamız gereken hiç yabancısı olmadığımız bir soruş tarzıdır. Bir kuşağın sağcılar cenahından Osman Turan “Garplılaşmanın Neresindeyiz?”, solcular cenahından Niyazi Berkes “200 Yıldır Neden Bocalıyoruz?” gibi sorular sorabiliyorlardı. Zaman ilerledikçe içinde yaşadığımız toplumun bir güven kaybına, giderek bir belirsizliğe uğradığı gerçek. Bu yüzden şimdi sorulacak sorunun “neyin neresindeyiz” şeklinde düzenlenmesi kaçınılmaz oluyor. Çünkü artık neresinde bulunduğumuzu merak ettiğimiz şeyin batılılaşma mı, çağdaşlaşma mı, modernleşme mi, demokratikleşme mi, yoksa kapitalistleşme mi olduğunu bilmiyoruz. Bilmek istemiyoruz. Toplum olarak yukarıda saydıklarımızdan hangisinin yolcusu olduğumuzu güvenle belirtmekten, bu kadarını bile kestirebilecek zihnî sükûnetten mahrumuz.

Neyin neresinde olduğumuz öylesine karmaşık ki bu soruya açıklık getirmek için başka bir sorunun cevabını bulmamız gerekiyor. “Başka” soru şudur: Acaba Cumhuriyet idaresi Tanzimat sonrası Osmanlı batılılaşmasının bir hasılası, bir ürünü, varabileceği son sınırı mıdır? Yoksa Cumhuriyet idaresi yeni bir toplum inşa etme çabasının başlangıcı mıdır? Eğer Cumhuriyet idaresi saltanatı ve hilafeti re-formasyona uğratarak elde edilmiş bir Osmanlı idaresi ise diyeceğiz ki şu anda sadece İmparatorluğun son kalan parçasının kendini idame ettirme şartları içindeyiz. Ama eğer Cumhuriyet idaresi saltanatı reddederek hükümranlığı yönetilenlerin rızasına bırakmayı ve hilâfeti ilga ederek, yalnızca üzerinde yaşanılan toprakları sahiplenenlerin kimliğiyle güç kazanmayı gözeten bir başlangıç yapmışsa, o zaman yeni bir millet tasarımının gerçekleştirilmesi şartları içinde bulunduğumuzu söyleyeceğiz.

Galiba ne birini demeye, ne öbürünü söylemeye yeltenen çıkacaktır. Düşüncede berraklığa yöneldiğimiz zaman dolap çevirmek ve yan çizmek kolay olmuyor. Kurt dumanlı havayı seviyor.

İsmet ÖzelYeni Şafak, 29 Mayıs 1999

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s