Din / Gazalî / Klasik Metinler / Siyaset

Ey Sultan!

ey-sultan-yöneticilere-tavsiyelerEy Sultan! İçine düştüğün her işte ve başına gelen her durumda kendinin halktan biri, başkasının da bir lider olduğunu düşün! Kendin için razı olmadığın şeylere, herhangi bir Müslüman için de razı olma!

Ey Sultan! Önce insanları idare etmenin kıymetini biliniz; onun tehlikelerini de öğreniniz. Çünkü liderlik büyük bir nimettir. Eğer onu hakkıyla yerine getirirseniz, kendisinden sonra başka mutluluk düşünülemeyen bir saadete ulaşırsınız. Şayet onun hakkını yerine getirmeyip zulümden geri durmazsanız, kendisinden sonra ancak kâfirliğin olabileceği bir bedbahtlığa düşersiniz.

Ey Sultan! Sen sadece kendi elini zulümden çekmekle yetinme! Kendini zulümden uzak tuttuğun gibi hizmetçilerini, yakınlarını, görevlilerini ve kapını bekleyenleri de terbiye edip güzelleştirmen gerekir. Onların zulmüne razı olma, çünkü sen, kendi zulmünden sorgulanacağın gibi onların işlediği zulümlerden de hesaba çekileceksin.

Ey Sultan! Şunu bil ki, adil olman aklının kemalini gösterir. Aklın kemali her şeyi asıl haliyle olduğu gibi görmen, işin içindeki gizli hakikati bilmen ve onun dış görüntüsü ile aldanmamandır.

Sen dünya hırsı ile insanlara zulmediyorsan, önce durup dünyadaki maksadının ne olduğuna bir bakman gerekir.

Eğer dünyadaki gayen güzel yemekler yemekse, bil ki bu, insan suretinde ortaya çıkan hayvanî bir arzudur. Çünkü yemeye aşırı düşkünlük hayvanların tabiatıdır.

Eğer idaredeki amacın başına süslü taçlar takmak ise, bu durumda sen, kadın tabiatlı birisin demektir. Çünkü süslenmek ve güzel elbiseler içinde zevk almak kadınların işidir.

Eğer amacın, düşmanlarına olan öfkeni tatmin etmek ise, bu durumda sen, insan şekline bürünmüş bir aslan veya yırtıcı bir hayvan olursun. Çünkü kalpte öfke ve kızgınlık bulundurmak, yırtıcı hayvanların tabiatıdır.

Eğer amacın, insanların sana hizmet etmesini istemekse, bu durumda sen, akıllı görüntüsünde bir cahil sayılırsın. Çünkü akıllı olsaydın, sana hizmet edenlerin bunu ancak karınlarını doyurmak, keyiflerini yerine getirmek ve arzularına ulaşmak için yaptıklarını anlardın. Onların hizmet ve hürmetleri sana değil, aslında kendilerinedir.

Bunun ispatı şudur: Eğer onlar, idarenin senden alınıp başkasına verildiği işitseler, hepsi senden yüz çevirip ona giderler; para nerede ve kimdeyse ona hizmet eder, hürmet gösterirler. Gerçekte bu, bir hizmet değildir, ancak gülünç bir olaydır.

Akıllı kişi, her şeyin içine ve hakikatine bakar, dışı ile aldanmaz. Bu işlerin hakikati, söylediğimiz ve açıkladığımız gibidir. Bunlara yakinen inanmayan kimse, akıllı değildir. Akıllı olmayan kimse, adaletli olamaz. Adaletli olmayan kimsenin varacağı yer cehennemdir. Bu sebepten, saadetin ve huzurun kaynağı akıllı olmaktır.

Ey Sultan! İçine düştüğün her işte ve başına gelen her durumda kendinin halktan biri, başkasının da bir lider olduğunu düşün! Kendin için razı olmadığın şeylere, herhangi bir Müslüman için de razı olma! Kendin için razı olmadığın şeyleri onlar için hoş görürsen, halkına ihanet etmiş ve emrin altındakileri aldatmış olursun.

Ey Sultan! Nefsini, övünülecek giysiler giymek ve hoş yiyecek yemek gibi şehevî arzularına alıştırma. Her şeyde kanaatkâr ol; çünkü kanaatsiz adalet olmaz.

Ey Sultan! Dünyanın rahatlık veren günleri pek azdır. Çoğu yorgunluk ve meşakkat ile geçer. Bu yüzünden mi ebedi ahiret rahatlığını ve bitmek tükenmek bilmeyen mülkü elden kaçırıyorsun? Akıllı kimseye, ahiretteki ebedi rahatlığı elde etmek için, şu sayılı birkaç güne sabretmesi kolay olur.

Ey Sultan! Bil ki, dünyanın işleri ilk göründüğünde, insan onların hemen biteceğini ve fazla devam etmeyeceğini zanneder; hâlbuki onun işleri ve halleri birbiri peşi sıra gelir, hiç bitmez; bu uğurda bir ömür sermayesi harcanır.

Ey Cihan Sultanı! Şunu bil ki, insanlar iki gruptur: Bir grup dünyanın haline bakıp uzun ömürlü olmayı temenni ederek ona sımsıkı sarılır. Diğer grup ise akıllıdır; onlar devamlı son nefesi göz önüne getirip sonuçta nereye gideceklerini, dünyadan sağlam bir iman ile nasıl ayrılacaklarını, dünyadan yanlarında kabre neler götürebileceklerini, ölümlerinden sonra düşmanlarına neler bırakacaklarını ve bunların kendilerine yükleyeceği vebali düşünürler.

Bu düşünce herkese gereklidir; sultanlara ve dünya ehline ise daha fazla gereklidir. Çünkü onlar çoğu kez insanların canını yakarlar, hizmetçileri ile insanlara kötülük yaparlar, halkı korkuturlar, onların kalbine korku salarlar.

Şunu unutma! Cenab-ı Hakk’ın yanında daha korkutucu bir memur olan Azrail var ki, kimse ondan bir kaçış yolu bulamaz.

Sultanın bütün görevlileri, ücretlerini altın, gümüş ve yiyecek olarak alırlar, Yüce Allah’ın görevli memuru olan Azrail ise, ücret olarak ancak insanın ruhunu alır. Sultanın görevlilerinin yanında birisinin aracı ve yardımcı olması fayda verir fakat Allah’ın görevlisi olan Azrail’in yanında hiç kimsenin yardımı ve aracı olması fayda vermez. Sultanın bütün görevlileri, görev yaptıkları kimselere bir gün, bir gece, bir saat mühlet verirler fakat Allah’ın görevlisi olan Azrail bir nefes olsun mühlet vermez; emredilen vakitte işini bitirir.

Ey Sultan! Şunu bil ve kesin olarak anla ki, Allah insanoğlundan iki grubu seçkin yaratmıştır: Peygamberler ve devlet adamları. Allah (c.c), peygamberleri delil, yani Kur’an ve Sünnet ile beraber göndererek, kendisine ibadet edilmesi emrinin tebliği ve ona ulaşan yolları göstermesi için göndermiştir. Devlet başkanlarını ise insanların birbirlerine olan düşmanlıklarını önlemek ve kendinden bir hikmet ile onların maslahatlarını ve ihtiyaçlarını karşılamak hususunda bir yardımcı olarak göndermiş, toplumun gemini onların eline vermiştir.

Ey Sultan! Bil ki, bir sultanın veziri Salih, işinde yeterli ve adil olunca, sultanın ünü yayılır, kıymeti yükselir. Çünkü hiçbir devlet başkanının, yardımcısı olmadan zamana hükmetmesi ve saltanatını sevk ve idare etmesi mümkün değildir. Bu işi tek başına yapmaya kalkışanın şüphesiz ayağı kayacaktır.

İmam Gazalî, et-Tibru’l-Mesbûk fî Nasîhati’l-Mülûk (Yöneticilere Altın Öğütler)’den derlenmiştir, Çev: Hüseyin Okur, Semerkand Yay., İstanbul 2004

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s