Emeği Geçen Yazarlar / Umut Talha Sevgi / Yaşam / Yorum-Analiz

“Akıllı Teknoloji” ve “Akıllı Gençlik” (5)

köşe4-umuttalhasevgiÖzü itibariyle yararlı olan, ancak genel olarak zararlı şekilde kullanılan teknolojiye parçacı yaklaşmak yanlış sonuçlar doğuracaktır. Dolayısıyla konuya bütünsel bakmamız gerekmektedir. Evlerimizde neyin hâkim olmasını istiyorsak o şekilde davranmamız icap eder. Bu nedenle evlerimizde muhabbet ve meveddetin, rahmet ve sekinetin hüküm sürmesini istiyorsak teknolojiyi buna uygun şekilde kullanabiliriz.

Yazı dizimizin ilk iki bölümünde teknolojinin sosyolojik ve psikolojik boyutuna, üçüncü bölümünde ise teknolojiye dair tarihsel süreçlere değinmiştik. Dördüncü bölümde sosyolojik, psikolojik ve tarihsel analizler çerçevesinde teknolojinin gençler üzerindeki davranışsal etiklerini inceledik. Yazı dizimizin beşinci ve son bölümünde ise -kısmen maddeler halinde- teknolojinin yıkıcı etkisine karşı ebeveynlerin tutumunu ve çözüm stratejilerini irdelemeye çalışacağız.

1- Ebeveynler öncelikle zamanın ruhunu iyi kavramalı, içinde bulundukları dönemin sosyo-psiko-kültürel yapısını iyi bilmeliler; böylece yaşadıkları zaman dilimi içerisinde oluşan ve/veya oluşabilecek her türlü olumsuz değişim/dönüşüm, gelişme/ilerleme ve/veya gerileme karşısında kendilerini koruyabilecek ve istenmeyen durumlar karşısında çözüm üretebilecek bir bilince sahip olurlar. Bu minvalde ebeveynlerin günümüz koşullarında teknolojiye dair düşünceleri çok boyutlu olmalıdır: Birincisi, düz mantıkla teknolojiye tek boyutlu bir “karşı çıkış” ya da teknolojiyi “yüceltme” durumuna düşmemek gerekir. Aksi takdirde teknolojiye ya köle olunur ya da “kuru ve gereksiz bir muhalefetle” teknolojiye karşı çıkma sonucu paradoksal bir hayat yaşanır.(1) İkincisi, “zamanın gerçeklerini” iyi kavrayan ebeveynler, teknolojinin yararlı işler için nasıl kullanılabileceğine vakıf olacaklar, çocuklarına teknolojiyi doğru kullanma biçimini de gayet sağlıklı bir şekilde öğreteceklerdir. Üçüncüsü, her alanda olduğu gibi teknoloji alanında da faydasız, zararlı noktalar bulunmaktadır, önemli olan faydasız, zararlı yönleri olduğu için toptancı bir yaklaşımla, kuru bir muhalefet örneği sergilemekten kaçınmak gerekir. Esas olan teknolojinin -ki bu her alan için geçerlidir- zararlı yönlerini bertaraf edip yararlı yönleri üzerinde yoğunlaşmak, onun faydalarını ön plana çıkarabilmektir.

2- Bilindiği üzere, hayatın doğası gereği, ömür dairesinin hiçbir karesinde yapılacak işlere dair fikir yürütürken ifrat ve tefrite (iki uçlu aşırılığa) gidilmemelidir. Herhangi bir konuda ifrat ve terfide düşmek kişiyi zıddına intikal ettirir, bu nedenle her daim “denge” yolu tercih edilmelidir. Denge prensibini teknolojiye uyarladığımızda karşımıza şöyle bir tablo çıkar: İnsanın fıtrî yapısını göz ardı etmeden olması gerektiği kadar teknolojiden yararlanabilmek. Bir başka şekilde örneklendirirsek, bugün için –işlerimiz gereği– teknolojik araçları kullanmamız gereken maksimum süre 3 saat ise, bize düşen, bugün için teknolojiyi en fazla 3 saat kullanacak şekilde kendimizi eğitmektir. Başka bir gün 5 saatlik kullanıma ihtiyaç var ise, o gün de maksimum 5 saat kullanmamız gerekir. Burada önemli olan gerekli kullanım süresini aşmamak ve bu kuralı aklımıza, yüreğimize, nefsimize benimsetebilmektir.

3- Teknolojik ürünler (özellikle TV, tablet ve bilgisayar için) evlerimizde herkesin gözle görebileceği yerlerde olmalıdır. Örneğin yemek yediğimiz yerin tam karşısında bir yerde, ya da oturma odamızda vb. Böylece –özellikle– çocuklarımız bu ürünleri kullanırken göz önünde olacakları için neyi nasıl yapıldığını denetlemek gayet basit ve kolay olur. Mümkün olduğunda çocukların kendi odalarına ve yatak odalarına TV ve bilgisayar konulmamalıdır. Bunun sebepleri ve aksi şekilde davranıldığında getireceği/getirdiği sonuçlar herkesin malumudur.

4- Spesifik bir konu olan “akıllı” telefonlara ise ayrıca değinelim: Çocuklarımızın, bilhassa herhangi bir sınava hazırlanan ve/veya bir eğitim süreci içinde olan gençlerimizin (hem bilgi ve eğitim, hem olgunluk, hem de psikolojik açıdan) belirli bir seviyeye gelinceye kadar olabildiğince “akıllı” diye tabir edilen telefonları kullanmalarına izin verilmemesi onlar adına yararlı olacaktır. “Bu telefonları çocuklarımıza vermenin ne zararı olabilir ki? Bu kadar katı olmaya, işi abartmaya gerek yok.” diye düşünenlere söyleyebileceğimiz tek şey şudur; Eğer böyle düşüneceksek, “Çocuklarımız mücadeleci değiller, emek vermiyorlar, fikir üretmiyorlar, tembel ve uyuşuklar, her şeyin hazırına konmak istiyorlar” vb. tarzdaki serzenişlerimizden vazgeçmemiz gerekiyor. Bir taraftan çocuklarımıza uyuşturucu etkisi yapan telefonları hediye edip (üstelik bunu marifetmiş gibi görerek) diğer taraftan da gençlerimizin tutum ve davranışlarına dair şikâyetlerde bulunma hakkına sahip değiliz.(2)

5- Peki, ebeveynler olarak bizler çocuklarımıza teknolojiyi verimli ve yararlı şekilde kullanmasını nasıl öğretebiliriz? Bu sorunun cevabı basittir: Rol model olarak! Çocuklarında görmek istemedikleri olumsuz hasletlerin öncelikle ebeveynlerde de bulunmaması gerekir. Bu düsturla hareket edersek, anne-babalar teknolojinin olumlu yönlerini kendilerine benimsetmiş oldukları kadarıyla çocuklarına da onun nasıl verimli kullanılacağını öğretebilirler. Bir başka deyişle sabahlara kadar PC ya da TV başında olan bir babadan yahut evine ve çocuklarına karşı sorumluluklarını yüzeysel olarak yerine getiren, gününün çoğunu kadın programlarıyla ve dizilerle geçiren bir annenin bulunduğu bir evde yetişen çocukların teknolojiyi sağlıklı kullanmalarını beklemek –istisnalar hariç– hayalcilik olur.

Son olarak özet mahiyetinde söyleyebileceklerimiz şunlardır: Hayatın hangi alanında olursa olsun tek yönlü, tek boyutlu bakış açılarından kurtulmalıyız. Hangi konuda olursa olsun bakış açımız, çok yönlü, çok boyutlu olmalıdır. Özü itibariyle yararlı olan, ancak genel olarak zararlı şekilde kullanılan teknolojiye parçacı yaklaşmak yanlış sonuçlar doğuracaktır. Dolayısıyla konuya bütünsel bakmamız gerekmektedir. Evlerimizde neyin hâkim olmasını istiyorsak o şekilde davranmamız icap eder. Bu nedenle evlerimizde muhabbet ve meveddetin, rahmet ve sekinetin hüküm sürmesini istiyorsak teknolojiyi buna uygun şekilde kullanabiliriz. Yine kavganın, şiddetin, iletişimsizliğin, bireyselliğin, muhabbetten yoksunluğun, dolayısıyla yalnızlığın baskın olduğu –otel tipi– bir ev modelinde teknoloji temel unsur haline gelebilir. Sorun teknolojide değil bizim teknolojiye bakış açımızdır. Teknolojiyi hangi düşünce ve amaç doğrultusunda kullandığımız, neyin aracı haline getirdiğimiz önemlidir. Dolayısıyla sorulması gereken asıl soru, “Teknoloji bizim için bir araç mı, yoksa amaç mıdır?”  sorusudur.

Yazı dizimizi, teknoloji esaretine karşı bilincimizi tazeleyecek ilahî bir mesajla noktalayalım:

“Size kendi cinsinizden, kendileriyle ısınıp kaynaşacağınız (sekinet bulacağınız) eşler yaratması ve aranıza sevgi (meveddet) ve merhamet (rahmet) koyması O’nun varlığını gösteren delillerindendir. Şüphesiz ki, bunda düşünen bir toplum için nice ibretler vardır.” (Rum Suresi, 21)

Umut Talha Sevgi – akilvefikir.org

————————

1-  Örneğin teknolojiyi sürekli yüceltmek, bizi ona bağımlı hale getirirken, kuru bir karşı çıkış da,  hem teknolojiye karşı olduğumuzu ifade edip hem de günlük hayatta en sıradan işlerimizi dahi teknoloji aracılığıyla yaptığımız için bizi kendimizle çelişkiye düşürür.

2- Burada bahsetmeye çalıştığımız nokta, gençlerimizin hayata dair belli bir bilince ve olgunluğa ulaşana dek ebeveynlerin onların “akıllı” telefonları kullanmalarına izin vermemeleri gerektiğidir. İzin verilmemesinin nedeni, çocuğa ebeveyni tarafından uygun bir üslupla anlatılmalı, neyi nasıl yapılacağı öğretilmelidir. Dolayısıyla anlattıklarımızdan “akıllı” telefonlar hiç kullanılmasın şeklinde bir anlam çıkarılmamalıdır.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s