Emeği Geçen Yazarlar / Umut Talha Sevgi / Yaşam / Yorum-Analiz

“Akıllı teknoloji” ve “Akıllı gençlik” (3)

köşe4-umuttalhasevgiModern üretim biçiminin, yani kapitalist sistemin temelinde teknoloji yer almaktadır. Sistem, standart (tek tipçi) bir üretim modelini dayatmaktadır. Bu bağlamda modern dönemin ekonomisinde teknoloji daha çok kapitalist düşünce sisteminin çarkını döndürmek için oluşturulmuş bir ağdır…

İlk iki bölümde ülkemizdeki teknoloji algısının ve gençliğin teknoloji ile olan ilişkisinin sorunlarını ve sosyolojik boyutunu, akabinde psikolojik etki ve dönütlerini incelemeye çalışmıştık, bu üçüncü bölümde ise, tarihsel süreçte teknolojiye geçişi ele almaya çalışacağız.

Teknolojinin günümüz gençliği üzerinde bıraktığı etkileri ve söz konusu etkiler çerçevesinde ebeveynlerin konumunu doğru anlayabilmek için öncelikle tarihsel süreçte ekonomik yapı ve üretim ilişkilerine genel hatlarıyla değinmemiz gerekiyor. Tarihe bütünsel bir açıyla baktığımızda, Batı tarihindeki dönemlerin etki-tepki sonucunda ortaya çıktığını görüyoruz; yani, her dönem, bir önceki döneme karşı çıkışın sonucudur. Söz konusu etki-tepki ekonomik ilişkilerde daha çok ön plana çıkmıştır. İlkçağ’da tarım ve hayvancılık, Ortaçağ’da ise genel olarak tarım ve hayvancılık, artı Feodal yapı ön plandayken, Rönesans ve Reform ile beraber Batı toplumlarında ekonomi alanında sistematik olarak bir dönüşümün nüveleri atılmaya başlandı.

Bu dönüşümün patlak verdiği son nokta Fransız Devrimi idi ve Devrim’le birlikte toplumda birçok alanda yeni paradigmalar oluştu. Batı toplumları  -özellikle ekonomi ve din alanında- ciddi bir değişim-dönüşüm sürecine girdi. Tarım ve hayvancılık yerini yavaş yavaş sanayileşmeye, dolayısıyla seri üretime bıraktı. Ayrıca insan gücünün yerini makinelerin ve teknolojinin aldığı, her şeyin sistematik biçimde üretildiği üretim ilişkileri ortaya çıktı. Üretim artık insan eliyle değil, makineler aracılığıyla yani teknolojik alt sistemlerle gerçekleşiyordu. Ortaçağ’ın Aristokratları yerini Modern dönemin Burjuva sınıfına bıraktı, feodalitenin yerine ise kapitalizm geçti. Artık üretim biçimleri daha sistematik ve seri idi, üretim makineye -dolayısıyla teknolojiye- dayalı olduğu için Burjuvazi, toplumu zihinsel açıdan dilediği şekilde dönüştürebilecek bir güce sahipti. Böylece modern kapitalist sistem, standart ve tek tip bir üretim biçimi oluşturdu: Teknolojik seri üretim.

Peki, modern üretim sisteminin özelliği ve amacı neydi? Sistem, herkesin bu üretim sistemine mahkûm olduğu, dolayısıyla alternatifi olmayan bir sistem oluşturma hedefi güdülerek, teknolojinin kullanıldığı bir yapı bütünü olarak oluşturulmuştur. Bir başka yönüyle bu yapı bütünü, her şeyin en ince ayrıntısına kadar sistematize edilerek oluşturulan kapitalist üretim biçimi üzerine bina edilmiştir. Kapitalist üretimde aklınıza gelebilecek her alanda (medyadan tekstile, bilişim sistemlerinden elektrik-elektronik ürünlerine, ulaşımdan haberleşmeye, konut yapımından toplumun düşünce yapısına kadar) standart (tek tip), belirlenmiş ve kategorik olarak düzenlenmiş (yani belirli sınıflara ayrılarak dizayn edilmiş) bir teknoloji ağı mevcuttur.

Burada önemli olan nokta şudur: Modern üretim biçiminin, yani kapitalist sistemin temelinde teknoloji yer almaktadır. Bir diğer önemli nokta ise, sistemin, standart (tek tipçi) bir üretim modelini dayatmasıdır. Bu bağlamda modern dönemin ekonomisinde teknoloji daha çok kapitalist düşünce sisteminin çarkını döndürmek için oluşturulmuş bir ağdır diyebiliriz. Modern dönem teknolojisinin en önemli özelliği ise gerek ekonomik gerekse düşünsel anlamda tek tipçi bir üretim modeli sunmasıdır.

Post-modernizm ise, modernizmin tek tipçi seri üretim biçimine verilen tepkinin sonucu olarak, daha esnek bir üretim biçimini ve kendi içinde çeşitlilik barındıran ürünler silsilesini toplumlara sunmak amacıyla ortaya çıktı. Modernizm bir üründe aynı tip (tek çeşit-tek model) üretim sergilerken, post-modernizm aynı tip ürünün birden fazla çeşidini oluşturma hedefi taşıyordu. Tarihsel süreç sanayileşmenin giderek hızlandığı bir dönemde teknolojik dönüşüm ve yenileşmeyi de arkasına alan ve çok çeşitliliği savunan post-modernizmin öngördüğü biçimde gelişti. Artık birçok alanda çok çeşitli bir yapı hâkim olmuş, bu çok çeşitlilik teknolojiye de yansımıştı. Bir ürünün birden fazla marka tarafından piyasaya sürülmesi ve aynı ürünün aynı markada birden fazla modelinin bulunması, post-modern esnek üretim ilişkilerinin beraberinde getirdiği ekonomik ve düşünsel bir dönüşümün sonucuydu.

Post-modernizmin teknolojiyi kullanarak oluşturduğu esnek ve çok çeşitli üretim modelindeki amaç, modernizmden farklı olarak tüketim kültürünü daha da hızlandırmaktı. Bu minvalde amaç, toplumlarda -özellikle de gençler üzerinde- düşünsel ve pratik açıdan devinimsel bir yapı oluşturmaktı. Böylece toplumların düşünce dünyasını teknolojinin hızlı değişen yapısıyla kontrol altına almak daha da kolaylaşacaktı. Bir başka ifadeyle post-modernizm, modernizmin tek tip üretim biçimiyle toplumu kontrol altında tutma düşüncesini daha üst seviyeye taşıyarak, kitlelerin düşünsel edinimlerine fırsat vermeksizin sürekli teknolojik yenilenmeyi topluma sunma stratejisiyle toplumu teknolojik yeniliğe mahkûm etmek istemektedir.

Teknolojik yenilikleri toplumlara “elzem bir şeydir” algısıyla sunan post-modernizm, böylece özellikle genç beyinlerin kapitalist sisteme karşıt düşüncelere sahip olmalarını ve karşı eylemlerde bulunmalarını engelleyerek, onları kapitalist sistemin yeniliklerine boyun eğmiş bir düşünsel yapıya entegre etme amacındadır. Bunun için de teknolojik yenilikleri kullanarak, aynı ürünün birçok versiyonunu durmaksızın, seri şekilde piyasaya sürerek, kitlelerin zihinlerini bağımlısı oldukları bu yeniliklerle meşgul etmektedir. Böylece “Hızlı yaşa, hızlı tüket, işine yaramıyorsa çöpe at” düşüncesi, toplumun hemen her kesimi tarafından benimsenmektedir.

Söz konusu algı, teknolojik alanda olduğu kadar insani ilişkiler ağında da aynı minvalde ilerlemektedir. İşte tam bu noktada teknolojik yenileşmenin artık sınır tanımadığı ve baş döndürücü hızda değişen teknolojik koşulların egemen olduğu bir dönemde gençlerin “Akıllı” diye tabir edilen bilişim sistemlerine yönelişi ve ebeveynlerin bu konuda yapması gerekenler ciddi bir önem kazanmaktadır.

Umut Talha Sevgi – akilvefikir.org

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s