Din / Klasik Metinler / Ragıp el-İsfahanî

Varlıkların Sembolü: İnsan

insan-ragıpİnsan, bütün varlıkların gücünü kendisinde toplaması sebebiyle âlemin manalarının kabı, şekillerinin harcı, eserlerinin aslı, hakikatlerinin toplanma yeri oldu.

İnsan, bütün varlıkların gücünü kendisinde toplaması sebebiyle âlemin manalarının kabı, şekillerinin harcı, eserlerinin aslı, hakikatlerinin toplanma yeri oldu. O, bu haliyle meleklerin, şeytanların, evcili ve yırtıcısıyla hayvanların, bitkilerin ve cansız maddelerin terkibi durumundadır. Bu yüzden insan bunların hepsini şahsında sembolize eder. Bu sebepten, bazen cansızlarda olduğu gibi tembel, az hareketli davranır. Cenab-ı Allah şu sözüyle buna dikkat çeker:

“Artık kalpleriniz taş gibi yahut daha da katıdır.” (Kur’an: Bakara: 74)

İnsan bazen beğenilen veya beğenilmeyen bitkilerden birinin özelliğinde ortaya çıkar. Kâh yaprakları, ağacı, meyvesi ve çiçeği güzel turunç gibi. Kâh hurma ağacı ve bağ kütüğü gibi kendisinden faydalanılır. Bazen de kimseye faydası olmayan asalak bitkiler veya tadının acılığında Ebu Cehil karpuzu gibidir. Şu ayetinde Yüce Allah buna dikkat çekiyor:

“Görmedin mi, Allah nasıl bir misal getirdi: Güzel bir sözü kökü (yerde) sabit, dalları gökte olan güzel bir ağaca (benzetti). (O ağaç), Rabbinin izniyle her zaman yemişini verir. Öğüt alsınlar diye Allah insanlara misaller getirir. Kötü bir sözün misali, gövdesi yerden koparılmış, o yüzden ayakta durma imkânı olmayan (kötü) bir ağaca benzer.” (İbrahim: 24-26)

İnsan bazen faydalı, bazen de zararlı hayvanların niteliğinde gözükür. Kâh faydası çok, zararı az, iyi idareli arı gibi olur. Nitekim Cenab-ı Zülcelal: “Rabbin bal arısına: ‘Dağlardan, ağaçlardan ve insanların yaptıkları çardaklardan kendine evler (kovanlar) edin’ diye ilham etti” (Nahl: 68) buyurur. Kâh vefakârlıkta kuş gibi, bekçilikte köpek, dâne toplamada karınca, hırsızlıkta fare, kurnazlıkta tilki, taklitte maymun, tembellikte eşek, kabalık ve beceriksizlikte öküz gibi davranır Bu ve bunun gibi benzerliklere şu ayet-i kerimede değinilmektedir: “Yeryüzünde yürüyen hayvanlar ve (gökyüzünde) iki kanadıyla uçan kuşlardan ne varsa ancak sizin gibi topluluklardır.” (En’am: 38)

Bazen de şeytanların kılığına girerek başkalarını, kötüyü iyi göstermek suretiyle kandırıp dalalete düşürür Nitekim ayet-i celilede bu manaya delalet vardır.

“Böylece biz, her peygambere insan ve cin şeytanlarını düşman kıldık. (Bunlar) aldatmak için birbirlerine yaldızlı sözler fısıldarlar.” (En’am: 112)

Kâh melekler gibi ortaya çıkarak heva ve hevesine karşı koyup sapıklıktan kaçar ve hakka tabi olur.

İnsan, Şer’in prensipleriyle nurlanmış aklıyla bunların her birinden uygun şekil ve ölçüde alıp gereken yerlere koyarsa ancak o zaman insan olur.

Ragıp el-İsfahanî, İnsan: İki Hayat İki Saadet, 1988 yılında Lübnan’da Daru’lGarbi’l-İslamî tarafından Tafsilu’n-Neşeteyn ve Tahsilu’s-Saadeteyn ismiyle basılan nüshayı esas alarak tercüme eden: Mevlüt F. İslamoğlu, Pınar Yay. s. 61-63, 1. Baskı, Ekim 1996

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s